ZİNDAN ALARMI: Güney Azerbaycanlı Aktivistlerin Hayatı Tehlikede – Uluslararası Topluma Acil Çağrı

HARAYHABER | Stratejik Haber Analiz

Güney Azerbaycan siyasi ve sivil aktivistleri ile İran İslam Cumhuriyeti hapishanelerindeki tutukluların yaşamlarının ciddi tehlike altında olduğu yönünde dikkat çekici bir açıklama yayımlandı. Güney Azerbaycan Teşkilatları İşbirliği Konseyi (GATƏŞ) tarafından yapılan bu beyan, İran’daki mevcut siyasi atmosferin yalnızca bölgesel değil, aynı zamanda insani açıdan da kritik bir kırılma noktasına ulaştığını ortaya koyuyor.

İran’daki mevcut iktidarın yaklaşık 47 yıldır izlediği politikaların ülkeyi sürekli kriz, gerilim ve çatışma ortamına sürüklediği vurgulanırken, özellikle “devrimin ihracı” anlayışı ve sert ideolojik söylemlerin bölgesel istikrarsızlığın temel dinamiklerinden biri olduğu ifade ediliyor. Bu süreçte en ağır bedelin ise doğrudan halklar tarafından ödendiği belirtiliyor.

Açıklamada özellikle altı çizilen bir diğer önemli nokta ise, bugün yaşanan gerilimlerin halkların savaşı olmadığı gerçeğidir. Bu çatışmanın esasen devletler ve yönetimler arasında yürütülen bir güç ve hegemonya mücadelesi olduğu açıkça ifade edilmektedir. Bir tarafta ABD ve İsrail öncülüğündeki blok, diğer tarafta ise İran yönetimi yer alırken, bu denklemde halkların yalnızca mağdur konumunda kaldığı vurgulanmaktadır.

Bu çerçevede, Güney Azerbaycan başta olmak üzere İran genelindeki sivil altyapının hedef alınmasının veya askeri amaçlarla kullanılmasının kesinlikle kabul edilemez olduğu belirtilmektedir. Elektrik santralleri, petrol ve gaz tesisleri, okullar, köprüler ve sanayi merkezleri gibi hayati yapıların savaşın parçası haline getirilmesinin uluslararası hukuka açıkça aykırı olduğu vurgulanarak, bu unsurların derhal savaş dışı bırakılması gerektiği ifade edilmektedir.

Öte yandan İran yönetiminin yalnızca dış politikada değil, iç politikada da baskıyı ciddi şekilde artırdığına dikkat çekilmektedir. İnternet erişiminin kısıtlanması, haber kaynaklarına ulaşımın engellenmesi ve bilgi akışının kontrol altına alınması, rejimin temel araçları arasında gösterilmektedir. Bu durum, toplumun gerçeklere erişimini zorlaştırırken, aynı zamanda muhalif seslerin susturulmasına hizmet etmektedir.

Bu baskı ortamının en ağır hedeflerinden biri ise Güney Azerbaycan’ın milli-siyasi aktivistleridir. Söz konusu aktivistlerin yalnızca kendi halklarının dil, kimlik, kültür ve ekonomik haklarını barışçıl yollarla savundukları halde gözaltına alındıkları, işkenceye maruz kaldıkları ve ciddi hayati risklerle karşı karşıya bırakıldıkları ifade edilmektedir.

Açıklamada isimleri özellikle belirtilen tutuklular arasında İbrahim Asemani, Ebulfazl Rencberi, Araz Aman, Ayaz Seyf-hah, Eyyub Şiri, Bakı̇r Hacı-zade, Hüseyin Amani Nadarli, Salar Taherafşar, Abbas Lisani, Abdülaziz Azimi Gedim, Ali Babayi, Ali Heyircu, Alireza Ferşi, Fatıma Ateşi Hiyavi, Kerem Merdane, Muhammedreza Fakihi, Mahmud Ocaklo, Murtaza Pervin, Vedad Esedi, Yunus Merami, Yusuf Kari ve Yuruş Mehrali Beygolu yer almaktadır. Bu isimlerin ve diğer tutukluların yaşamlarından doğrudan İran yönetiminin sorumlu olduğu açık şekilde dile getirilmektedir.

Güney Azerbaycan Teşkilatları İşbirliği Konseyi, tüm siyasi ve sivil aktivistlere tam destek verdiğini ilan ederken, tüm siyasi tutukluların derhal ve koşulsuz olarak serbest bırakılmasını talep etmektedir. Açıklamada, bu kişilerin herhangi bir suç işlemedikleri, yalnızca kendi halklarının gasp edilmiş haklarını savundukları için hedef alındıkları vurgulanmaktadır.

Bu bağlamda uluslararası topluma açık bir çağrı yapılmakta ve başta Birleşmiş Milletler olmak üzere insan hakları mekanizmalarının daha aktif rol alması istenmektedir. Özellikle BM İran İnsan Hakları Özel Raportörü Dr. May Sato, BM Hakikat Araştırma Komitesi üyeleri Sara Hüseyin, Şahin Serdar Ali ve Viviana Krstiçeviç ile BM İnsan Hakları Yüksek Komiseri Volker Türk’e çağrıda bulunularak, Azerbaycanlı siyasi tutukluların durumuna özel hassasiyet gösterilmesi talep edilmektedir.

Açıklamanın sonunda ise güçlü ve sembolik bir mesaj verilmektedir. Güney Azerbaycan halkının iradesine vurgu yapılarak, mevcut baskı düzeninin sürdürülebilir olmadığı ve zindanların kapılarının kırılacağı günün yakın olduğu ifade edilmektedir.

HARAYHABER ANALİZ

İran’daki mevcut tablo, yalnızca bir insan hakları ihlali olarak okunamaz; bu süreç aynı zamanda derin bir jeopolitik ve iç siyasi kırılmanın işaretlerini taşımaktadır. Dışarıda artan gerilimler ile içeride yoğunlaşan baskı politikaları, klasik bir rejim refleksinin ötesine geçerek sistemin kırılganlığını gözler önüne sermektedir.

Güney Azerbaycanlı aktivistlere yönelik sistematik baskı, İran’ın çok uluslu yapısında merkezî otoritenin giderek daha fazla zorlandığını göstermektedir. Bu durum, yalnızca bir güvenlik meselesi değil, aynı zamanda uzun vadeli bir istikrarsızlık riskidir.

Bugün hapishanelerde yaşananlar, yarının toplumsal hareketlerinin zeminini oluşturabilir. Tarihsel deneyimler açıkça göstermektedir ki, baskının arttığı yerde toplumsal reaksiyon da kaçınılmaz hale gelir.

Zindanlar doldukça, sokakların sessiz kalması beklenemez.

HARAYHABER
Dünyaya Güney Azerbaycan Gözüyle Bakıyoruz