DƏRDLƏRİMİZLƏ BOĞUŞURUQ

Araştırmacı–Gazeteci–Yazar: Mesut HARAY

Mənim bir dərdim yox, min bir dərdimiz var. Kaş dərdlərimiz bir-birinin ardınca gələydi, hər biri növbə ilə qapımızı döyəydi. İndi isə biri bitməmiş o biri başlayır; dərdlərimiz üst-üstə yığılır, hər birimiz öz içimizdə səssiz bir savaş aparırıq.

Ən ağır olan isə budur: insan bəzən dərdini ən yaxın bildiyi millətçi dostu ilə belə bölüşməyə çəkinir. Elə bil dərdini söyləmək zəiflikdir, kömək istəmək ayıbdır, başqasına yük olmaq isə ləyaqətsizlikdir. Halbuki insan dünyaya dərdsiz gəlmir. Dərd həyatın yüküdür; onu bölüşmək, birlikdə düşünmək və çıxış yolu axtarmaq isə insan olmağın ən böyük göstəricilərindəndir.

Bu günlərdə bir dostumun dərdinə çarə tapmaq üçün bir neçə dostumdan kömək istədim. Onda gördüm ki, hər kəs öz dərdinin içindədir. Birinin evində işıq yanmır, birinin evi dağılmaq üzrədir, biri borcun altında əzilir, biri xəstəliklə çarpışır, bir başqası gündəlik çörək qayğısına düşüb. Kiminsə ailəsində ağır bir sınaq var, kiminsə içində heç kəsə demədiyi bir ağrı daşıyır.

Demək, hamımızın bir yarası var. Sadəcə, çoxumuz o yaranı bir-birimizdən gizlədirik.

Əsl təhlükə yalnız yoxsulluq, borc, işsizlik və xəstəlik deyil. Ən böyük təhlükə bir millətin içində insanların bir-birinin ağrısından xəbərsiz qalmasıdır. Çünki insan təkcə çörəksizlikdən yox, tənhalıqdan da sınır. Bəzən bir insanın ehtiyacı böyük yardım deyil; onun yanında bir nəfərin dayanması, “sən tək deyilsən” deməsidir.

Milli hərəkatın ilk mənası da məhz burada başlayır: bir-birinin dərdinə sahib çıxmaqda, yükünü bölüşməkdə və başqasının çətinliyini öz çətinliyi bilməkdə.

Biz illər əvvəl bir araya gələndə bir-birimizə dayaq olurduq. Toylarımızda birlikdə sevinir, yaslarımızda birlikdə ağlayırdıq. Bir evin işığı sönəndə o evə işıq aparır, bir ailə çətinliyə düşəndə onun yanında dayanırdıq. Bu, sadəcə dostluq deyildi. Bu, milli düşüncənin canlı və əməli şəkli idi.

İndi isə birlikdə mübarizə aparmaqdan bir-birimizdən dərdlərimizi gizlətməyə gəlib çıxmışıq. Böyük sözlər söyləyirik, böyük məqsədlərdən danışırıq, amma ən yaxınımızdakı insanın hansı ağrı ilə yaşadığını bilmirik. Halbuki bayraq qaldırmaq asandır; o bayrağın altında yaşayan insanın yükünü çiyinə almaq daha böyük işdir. Şüar söyləmək asandır; bir ailənin ehtiyacını görmək, bir xəstənin dərmanına əl tutmaq, bir borclunun yanında dayanmaq isə milli məsuliyyətdir.

Güney Azərbaycanın milli mübarizəsi yalnız tarixdən, dildən, kimlikdən və gələcəkdən danışmaq deyil. Milli mübarizə bu gün bir-birimizin yaşamaq gücünü qorumaqdır. Çünki milli məsələ insanın gündəlik həyatından ayrı deyil. Bir xalqın milli iradəsi onun insanına sahib çıxmasından başlayır. Dərdi olanı tək qoyan, ehtiyacı olanı görməyən toplum böyük gələcək qura bilməz.

Dərd gizlədildikcə böyüyür, bölüşdükcə kiçilir. Bir insanın yükünü on nəfər bölüşəndə həmin yük dağa çevrilmir; əksinə, daşınası bir ağırlığa dönür. Bir insanın ağrısı min insanın vicdanına çevriləndə isə heç bir dərd sahibsiz qalmır.

Bu gün özümüzə səmimi sual verməliyik: Kimin evində işıq yanmır? Kimin uşağı məktəb ehtiyacını qarşılaya bilmir? Kimin borcu boğazına dirənib? Kim xəstəliklə təkbaşına çarpışır? Kimin gülümsəməsinin arxasında böyük bir ağrı gizlənir?

Bu sualları vermiriksə, milli birlik haqqında söylədiyimiz sözlər yalnız səs olaraq qalacaq.

Millət yalnız eyni dili danışan insanların toplusu deyil. Millət eyni ağrını duyan, bir-birinin əlindən tutan, başqasının dərdini öz dərdi bilən böyük bir yaddaşdır. Milli birlik yalnız eyni bayrağın altında dayanmaq deyil — o bayrağın kölgəsində bir-birinə dayaq olmaqdır.

Ona görə də dərdimizi deməkdən utanmayaq. Dərdi olanı qınamayaq. Kömək istəyəni zəif saymayaq. Əlimiz çatırsa əl, sözümüz çatırsa ümid, imkanımız varsa çörək, vaxtımız varsa dinləmək gərək. Çünki bəzən insanı həyata bağlayan ən böyük yardım onun yanında dayanan bir nəfərdir.

Biz bir olduğumuz gün dərdlərimiz yox olmayacaq. Amma heç bir dərd bizi təkbaşına boğacaq qədər böyüməyəcək. Çünki milli birlik eyni şüarı təkrarlamaq deyil — eyni ağrının qarşısında susmamaq, eyni yaraya sarğı olmaq və heç bir qardaşı öz dərdi ilə tək buraxmamaqdır.