TANKER SAVAŞI BÜYÜYOR: ABD, İRAN’A AİT 5 PETROL TANKERİNİ VURDU

CENTCOM, saldırıları İran Devrim Muhafızları’nın Amerikan savaş gemisine yönelik iki balistik füze girişimine misilleme olarak açıkladı. Hürmüz ve Umman Körfezi’nde karşılıklı saldırılar, enerji güvenliğini ve bölgesel savaş riskini yeniden gündeme taşıdı.

HARAYHABER | Haber– Analiz

ABD Merkez Komutanlığı (CENTCOM), İran’a ait beş ham petrol tankerinin Amerikan güçleri tarafından imha edildiğini açıkladı. CENTCOM’a göre saldırılar, İran Devrim Muhafızları’nın iki gün içinde bir Amerikan savaş gemisine balistik füzelerle iki kez saldırı girişiminde bulunmasının ardından gerçekleştirildi.

ABD makamları, Amerikan savaş gemisinin füze saldırılarından kurtulduğunu, devriye görevine devam ettiğini ve saldırılarda hiçbir Amerikan askerinin yaralanmadığını bildirdi. Washington, tankerlerin vurulmasından önce mürettebata gemileri terk etmeleri yönünde uyarı yapıldığını savundu. Bu açıklama, ABD’nin saldırıları yalnızca askerî hedeflere yönelik bir operasyon değil, İran’ın petrol gelirlerini doğrudan hedef alan yeni bir misilleme doktrini olarak uyguladığını gösteriyor.

CENTCOM’un açıklamasına göre Umman Körfezi’nde M/T Kaviz veya Kivik, M/T Charminar, M/T Horizon 1 ve M/T Riesco adlı tankerler; Harg Adası yakınlarında ise M/T Derya hedef alındı. Gemi isimlerinden birinin farklı kaynaklarda “Kaviz” ve “Kivik” şeklinde aktarılması, savaş ortamındaki bilgi kirliliğini ve bağımsız doğrulama sorununu da ortaya koyuyor.

İran devlet medyası ise Cask kıyıları ve Harg Adası çevresinde patlama sesleri duyulduğunu bildirdi. İran kaynaklarına göre Cask yakınlarında en az iki tanker, Harg Adası’nın demirleme bölgesinde ise başka bir tanker saldırıya uğradı. Mürettebatın tahliye edildiği belirtilirken, saldırıların gerçek boyutu ve tankerlerin tamamen batıp batmadığına ilişkin ayrıntılar henüz tümüyle bağımsız biçimde doğrulanmış değil. Ancak Reuters, ABD’nin gemileri alevler içinde gösteren görüntüler yayımladığını ve en az bir tankerin battığının görüldüğünü aktardı.

ABD’nin yeni mesajı: Her füze girişiminin bedeli petrol tankeri

ABD Dışişleri Bakanı Marco Rubio’nun açıklaması, Washington’ın yeni stratejisinin çerçevesini açık biçimde ortaya koydu. Rubio, İran’ın Amerikan savaş gemilerini hedef almaya devam etmesi hâlinde İran tankerlerinin vurulacağını söyledi.

Bu açıklama, ABD’nin İran’ın füze saldırılarına yalnızca füze veya hava saldırısıyla cevap vermeyeceğini; Tahran’ın ekonomik damarlarını da hedef alacağını gösteriyor. İran ekonomisinin en önemli gelir kaynaklarından biri olan petrol ihracatı, savaşın doğrudan hedeflerinden birine dönüşmüş durumda.

ABD’nin daha önce 5 Eylül’de üç İran tankerini vurduğunu açıklamasıyla birlikte, kısa süre içinde hedef alınan İran tankerlerinin sayısı sekize yükselmiş oluyor. Böylece Washington, İran’a şu mesajı veriyor: Devrim Muhafızları Amerikan donanmasına saldırırsa, bunun karşılığı yalnızca askerî sahada değil, İran’ın petrol ticaretinde de alınacak.

Bu yaklaşım, İran’ın “asimetrik savaş” stratejisini ekonomik bir karşılıkla dengelemeyi amaçlıyor. Tahran, daha ucuz ve düşük maliyetli füze, insansız hava aracı ve deniz operasyonlarıyla ABD’yi baskı altına almaya çalışırken; Washington, İran’ın sınırlı ve savunmasız petrol filosunu hedef alarak rejimin savaş kapasitesini finanse eden kaynakları kesmeye yöneliyor.

Hürmüz: Enerji koridorundan savaş cephesine

Çatışmanın merkezinde Hürmüz Boğazı bulunuyor. Savaş öncesinde dünya petrol ve gaz taşımacılığının yaklaşık beşte biri bu güzergâhtan geçiyordu. Reuters’a göre boğazdan geçen petrol akışı, çatışmaların yeniden yoğunlaşmasıyla günlük 8–9 milyon varil seviyelerinden yaklaşık 2 milyon varile kadar geriledi. Brent petrolünün varil fiyatı da yeniden 100 doların üzerine çıktı.

Bu tablo, meselenin yalnızca İran ve ABD arasındaki bir askerî hesaplaşma olmadığını gösteriyor. Hürmüz’deki her füze saldırısı, her tanker yangını ve her deniz ablukası küresel enerji piyasalarını etkiliyor. Savaşın maliyeti yalnızca Tahran’a veya Washington’a değil; akaryakıt fiyatları, nakliye maliyetleri ve gıda enflasyonu üzerinden bölge halklarına ve dünya ekonomisine de yansıyor.

Harg Adası’nın hedef alınması ayrıca sembolik ve stratejik önem taşıyor. Harg, İran’ın petrol ihracatı açısından kritik merkezlerden biri. Bu nedenle Harg çevresindeki bir tankerin vurulması, İran’a ait tek bir geminin imha edilmesinden daha fazlasını ifade ediyor: ABD, gerektiğinde İran’ın petrol ihracat altyapısına yaklaşabileceğini ve Tahran’ın ekonomik güvenlik alanını daraltabileceğini gösteriyor.

İran’ın karşılığı bölgesel savaşı büyütebilir

İran Devrim Muhafızları, ABD’nin saldırılarının ardından iki Amerikan gemisiyle birlikte sekiz petrol tankerini hedef aldığını açıkladı. Ayrıca Ürdün’de Amerikan güçlerinin kullandığı bir üsse balistik füze saldırısı düzenlendiği bildirildi. Ürdün ordusu, 20 füzeden 18’inin hava savunma sistemleri tarafından engellendiğini açıkladı.

Tahran’ın Kuveyt ve Bahreyn limanlarındaki tankerleri tehdit etmesi ise çatışmanın İran kıyılarından çıkarak Körfez ülkelerine yayılabileceği anlamına geliyor. Bu tehditler, ABD üslerine ev sahipliği yapan Arap ülkelerini doğrudan savaşın hedefi hâline getirebilir.

İran’ın yeni ve daha geniş bir deniz “yasak bölgesi” ilan edeceği yönündeki açıklamalar da Hürmüz’de fiilî bir deniz ablukası ihtimalini güçlendiriyor. Böyle bir adım, yalnızca Amerikan askerî gemilerini değil, tarafsız ülkelerin ticari gemilerini de risk altına sokabilir.

Sonuç: Rejimin savaş faturası yine halklara çıkacak

ABD’nin beş İran tankerini vurması, savaşın yeni aşamasının petrol, deniz taşımacılığı ve ekonomik abluka üzerinden yürütüleceğini ortaya koyuyor. İran rejimi, Devrim Muhafızları’nın saldırılarını “direniş” ve “misilleme” söylemiyle meşrulaştırmaya çalışırken; ABD, bu saldırıların bedelini doğrudan İran’ın petrol filosuna ödetiyor.

Ancak bu hesabın son faturası yalnızca rejimin yöneticilerine çıkmayacak. Petrol gelirleri azalan, para birimi değer kaybeden, akaryakıt ve temel ihtiyaç fiyatları artan İran’daki halklar; özellikle de ekonomik kriz ve güvenlik baskısı altında yaşayan Güney Azerbaycan Türkleri bu savaşın ağır yükünü taşımaya devam edecek.

Tahran, dış cephede Amerikan gemilerine saldırarak güç gösterisi yapıyor; Washington ise tankerleri vurarak rejimin ekonomik damarlarını kesiyor. Hürmüz artık yalnızca bir enerji geçiş noktası değil, İran ile ABD arasındaki doğrudan savaşın en tehlikeli cephesine dönüşmüş durumda.

Bu karşılıklı saldırı zinciri durdurulmazsa, bir sonraki hedefin yalnızca bir tanker değil; limanlar, petrol terminalleri veya bölgedeki Amerikan üsleri olması ihtimali giderek artıyor.

Kaynaklar: Reuters, Associated Press, The Guardian.