DOSTLUQ SINAĞI: İsrailin Qərarı, Azərbaycanın Etirazı və Yeni Geosiyasi Reallıq

Araşdırma – Analiz
Mesut HARAY

Azərbaycan–İsrail münasibətləri uzun illər enerji, təhlükəsizlik və müdafiə sənayesi sahəsində qarşılıqlı maraqlar üzərində qurulub. Eyni zamanda Azərbaycan üçün Türkiyə “bir millət, iki dövlət” prinsipi ilə dəyişməz strateji müttəfiqdir. Son dövrlərdə Türkiyə–İsrail münasibətlərinin sürətlə pisləşdiyi bir vaxtda İsrail hökumətinin 1915 hadisələrini “erməni soyqırımı” kimi tanıması Bakının qarşısında ciddi siyasi suallar yaradıb.

Azərbaycan Xarici İşlər Nazirliyinin sərt etirazı göstərdi ki, Bakı bu qərarı təkcə tarixi mübahisə kimi deyil, həm də regional balansı poza biləcək siyasi addım kimi qiymətləndirir.

Ən böyük paradokslardan biri isə budur: İsrail parlamenti 1915 hadisələrini soyqırımı kimi tanıyarkən, beynəlxalq hüquq baxımından daha yaxın tarixdə baş vermiş Xocalı faciəsini indiyədək eyni şəkildə tanımayıb. Bu, Azərbaycanda haqlı olaraq “strateji dostluq birtərəflidirmi?” sualını gündəmə gətirir.

Dostluq yalnız silah ticarəti və təhlükəsizlik əməkdaşlığı ilə ölçülmür. Əsl strateji tərəfdaşlıq qarşı tərəfin milli yaddaşına, tarixi həssaslıqlarına və təhlükəsizlik maraqlarına hörmət göstərməyi də tələb edir.

Bu hadisə Türkiyə–Azərbaycan strateji birliyinin əhəmiyyətini bir daha ön plana çıxarır. Çünki Ankara ilə Bakı arasındakı münasibət yalnız maraq deyil, ortaq tarix, ortaq kimlik və ortaq təhlükəsizlik anlayışı üzərində qurulub.

Azərbaycan isə emosiyalarla deyil, dövlət ağlı ilə hərəkət etməlidir. Xarici siyasətdə dostluqlar daimi deyil, maraqlar daimidir. Hər bir tərəfdaşın addımı bu maraqlar prizmasından qiymətləndirilməlidir.

İsrailin son qərarı göstərdi ki, beynəlxalq münasibətlərdə “strateji tərəfdaş” anlayışı da zaman-zaman ciddi sınaqlardan keçir. Bu sınaqdan kimin necə çıxacağını isə veriləcək növbəti siyasi qərarlar müəyyən edəcək.

HARAYHABER
Dünyaya Güney Azerbaycan Gözüyle Bakıyoruz