Sıfırlar Siliniyor, Fırtına Yaklaşıyor: İran Ekonomisi Savaş Eşiğinde Parasal Operasyona Girdi

İran’da paradan dört sıfır atılması kararı artık uygulama aşamasında. Süreci yöneten kurum İran Merkez Bankası. Plan teknik olarak net: 10.000 riyal yeni sistemde 1 birime eşitlenecek. Eski ve yeni para birimi bir süre birlikte dolaşacak, bankacılık altyapısı güncellenecek, muhasebe ve fiyat sistemleri yeniden düzenlenecek.

Ancak mesele teknik değil, stratejik.

İran ekonomisi yıllardır yüksek enflasyon, bütçe açıkları, para arzı genişlemesi ve yaptırım baskısıyla mücadele ediyor. Riyal ciddi değer kaybetti. Sokaktaki vatandaş için gerçek tablo basit: alım gücü düşüyor, fiyatlar kalıcı biçimde yükseliyor. Böyle bir ortamda sıfır silmek, enflasyonu düşürmez; yalnızca sayıları küçültür.

Zamanlama dikkat çekici. ABD ile İran arasındaki gerilim yeniden yükselirken, bölgesel çatışma ihtimali tartışılırken bu adımın atılması, ekonomik olduğu kadar psikolojik bir hamle olarak da okunuyor. Olası bir askerî gerilim; petrol gelirleri, döviz akışı ve piyasa güveni üzerinde doğrudan baskı oluşturabilir. Böyle bir senaryoda yeni para biriminin istikrarı, kâğıt üzerindeki düzenlemeden çok daha fazlasına bağlı olacaktır.

Parasal reformların tarihi net bir ders verir: Eğer para politikası disipline edilmez, merkez bankası bağımsızlığı güçlendirilmez ve bütçe açıkları kontrol altına alınmazsa, silinen sıfırlar geri döner. Nominal sadeleşme, yapısal reform değildir.

İran’ın önündeki temel soru şu: Bu adım, kapsamlı bir ekonomik yeniden yapılanmanın başlangıcı mı, yoksa artan jeopolitik riskler karşısında kontrollü bir algı yönetimi mi?

HarayHaber perspektifinden bakıldığında tablo açık: Ekonomi güvenle ayakta durur. Güven ise rakam değiştirerek değil, istikrar inşa ederek kazanılır. ABD-İran hattında tansiyon yükselirken, İran’ın parasal operasyonu gerçek bir reform testine giriyor. Sıfırlar siliniyor; asıl sınav şimdi başlıyor.