“Özgürlük Savaşı” mı, Sorumluluktan Kaçış mı?

Rıza Pehlevi’nin İtiraf Gibi CBS Röportajı

HARAYHABER – Haber Analiz

İran muhalefetinin Batı’daki vitrini olarak sunulan Rıza Pehlevi, CBS News’e verdiği son röportajda, yalnızca rejime değil, bizzat kendi meşruiyet iddiasına da ağır bir darbe vurdu. Sokaklarda yaşanan ölümlerle ilgili sorumluluk sorusundan açık biçimde kaçan Pehlevi, çağrıyı inkâr etti; bedeli ise İran halkına ve ABD’ye yükledi.

CBS muhabirinin doğrudan sorduğu soru nettir:
“Bu kadar insanın öldürülmesinin sorumluluğunu kabul ediyor musunuz?”

Rıza Pehlevi’nin cevabı ise, bir liderden çok bir seyircinin diliyle verilmiştir. “Bu bir özgürlük savaşıdır, kayıplar olur” diyerek yaşananları soyut bir mücadeleye havale eden Pehlevi, hemen ardından şu kritik cümleyi kurmuştur:

“Ben halktan sokağa çıkmasını istemedim. Rejimle savaşmalarını talep etmedim. Aksine, sokaklara çıkanlar beni çağırdı, benden bir şey yapmamı istedi.”

Bu ifade, ilk bakışta bir savunma gibi görünse de, gerçekte iki temel itiraf içermektedir.

1. Sorumluluğun Açık Reddi

Pehlevi, yaşanan ölümlerle kendi siyasi pozisyonu arasında bağ kurmayı reddetmektedir. “Özgürlük savaşı” söylemiyle meşruiyet üretmeye çalışırken, bu savaşın sonuçlarına dair hiçbir liderlik sorumluluğu üstlenmemektedir. Bu tutum, klasik bir muhalif lider refleksi değil; tam tersine, risk dağıtan ama bedel üstlenmeyen bir pozisyonu işaret eder.

2. Toplumsal Karşılığın Olmadığının Kabulü

Röportajın asıl çarpıcı bölümü ise Pehlevi’nin sorumluluğu ABD eski Başkanı Donald Trump’a yönlendirdiği kısımdır. Pehlevi, İran halkının sokaklara çıkma motivasyonunu kendi çağrısına değil, Trump’tan beklenen desteğe bağlamaktadır. Hatta İran’da bazı sokakların Trump’ın adıyla anıldığını söyleyerek, şu iddiayı dile getirmektedir:

“İnsanlar Trump’ın yardım edeceği umuduyla sokağa çıktı. O yüzden bugün bu durumun sorumluluğu Trump’tadır. Şimdi de rejimin düşmesi için adım atmalıdır.”

Bu sözler, fiilen şu anlama gelmektedir:
Rıza Pehlevi, İran toplumunda bağımsız ve belirleyici bir toplumsal etkiye sahip olmadığını kabul etmektedir.

Yani halk, onun çağrısıyla değil; ABD müdahalesi beklentisiyle hareket etmiştir. Bu, bir muhalefet lideri için yalnızca politik bir zafiyet değil, doğrudan meşruiyet krizidir.

Liderlik mi, Taşeronluk mu?

Rıza Pehlevi’nin bu röportajda çizdiği profil; halkı yönlendiren, bedel paylaşan bir lider profili değildir. Aksine, yaşananları dış aktörlere bağlayan, sonucu ise “kaçınılmaz kayıp” olarak sunan bir söylemdir. Bu yaklaşım, İran muhalefetini içeriden güçlendirmekten çok, dış müdahale beklentisine endeksleyen bir çizgiyi temsil etmektedir.

Bu noktada kritik soru şudur:
Sokağa çağırmadığını söyleyen, ama sokakta ölenlerin sorumluluğunu da almayan bir aktör, neyin lideridir?

Sonuç: İtiraf Niteliğinde Bir Röportaj

CBS News röportajı, Rıza Pehlevi açısından bir propaganda başarısı değil; tam tersine, itiraf niteliği taşıyan bir kırılma anıdır. Bu röportajla Pehlevi:

• Halk üzerindeki etkisinin sınırlı olduğunu,
• Sokak hareketlerinin kendi çağrısıyla değil dış beklentilerle şekillendiğini,
• Yaşanan can kayıpları için siyasi sorumluluk üstlenmediğini
  açık biçimde kabul etmiştir.

Bu tablo, “özgürlük” söylemiyle pazarlanan Pehlevi figürünün, İran’ın karmaşık toplumsal gerçekliği karşısında ne kadar boşlukta durduğunu göstermektedir.

HARAYHABER açısından bu röportaj, yalnızca bir demeç değil; İran muhalefetinin Batı merkezli anlatısının içten çöktüğünü gösteren belgesel değerde bir analiz malzemesidir.