AZERBAYCAN, TÜRK GAZETECİ CELAL ÇİFTÇİ HAKKINDA ULUSLARARASI ARAMA KARARI ÇIKARDI

Başsavcılık, Şanlıurfa Olay gazetesi köşe yazarı Celal Çiftçi hakkında iktidarı zorla ele geçirmeye çağrı ve dinî nefreti körükleme suçlamalarıyla ceza soruşturması başlatıldığını açıkladı. Çiftçi, Azerbaycan devleti ve halkından özür diledi; suçlamaları kabul etmediğini bildirdi.

HARAYHABER | Haber Analiz

Azerbaycan Başsavcılığı, Türkiye Cumhuriyeti vatandaşı ve Şanlıurfa Olay gazetesi köşe yazarı Celal Çiftçi hakkında ceza soruşturması başlatıldığını ve uluslararası arama kararı çıkarıldığını duyurdu. Başsavcılığın açıklamasına göre soruşturma, sosyal medyada Azerbaycan’da iktidarın zorla ele geçirilmesini ve dinî nefretin şiddet yoluyla körüklenmesini hedeflediği ileri sürülen paylaşımlarla ilgili. Çiftçi’nin 1975 doğumlu olduğu bildirildi.

Başsavcılık, 16 Ekim’de Azerbaycan Ceza Kanunu’nun 281.2, 283.2.1 ve 167-3.1. maddeleri kapsamında ceza soruşturması açıldığını açıkladı. Bu maddeler, iktidarı zorla ele geçirmeye ve anayasal düzeni değiştirmeye yönelik tekrarlanan açık çağrıları; şiddet kullanarak dinî nefret ve düşmanlığı körüklemeyi; dinî aşırılık faaliyetlerini teşvik eden materyalleri hazırlamayı, bulundurmayı veya yaymayı kapsıyor. Kurum, ön soruşturmanın Başsavcılığın Soruşturma Dairesi tarafından yürütüldüğünü ve Çiftçi ile diğer kişiler hakkında gerekli işlemler için Türkiye’nin yetkili makamlarına uluslararası adli yardımlaşma talebi gönderildiğini bildirdi.

Soruşturmanın arka planında başörtüsü tartışması var

Azerbaycan Bakanlar Kurulu, 21 Eylül 2026’da devlet okullarındaki öğrenci üniformalarına ilişkin 309 sayılı kararı kabul etti. Kararda, okul üniformasının bütünlüğünü bozan veya genel eğitimin laiklik ilkesiyle bağdaşmadığı değerlendirilen ek giysilere izin verilmeyeceği belirtildi. Metinde başörtüsü doğrudan anılmadı. Buna rağmen, başörtülü öğrencilerin okullara alınmadığı yönündeki haberler ve protestolar konuyu kamuoyunun gündemine taşıdı.

Tartışma Türkiye’ye de yansıdı. Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın başdanışmanı Oktay Saral, başörtülü öğrencilerin okullara alınmamasını eleştirerek Azerbaycan yönetimine kararını gözden geçirme çağrısı yaptı. Cumhurbaşkanı İlham Aliyev’in liderliğindeki Yeni Azerbaycan Partisi ise Türkiye’den gelen açıklamaları ülkenin içişlerine müdahale olarak değerlendirdi. Euronews, Çiftçi hakkındaki soruşturmanın iki ülke arasında okul kıyafetleri ve başörtüsü üzerinden yaşanan siyasi gerilimin ardından duyurulduğunu aktardı.

Çiftçi’nin paylaşımı ve savcılığın iddiası

Haber kuruluşlarının aktardığına göre Çiftçi, sosyal medya hesabından Cumhurbaşkanı İlham Aliyev’i hedef alan yapay zekâ üretimi bir görsel paylaştı. Diken’in aktardığı paylaşımda, görsele “Sonunda devrileceksin ey zalim! Allah’a savaş açanlar kaybetmeye mahkûmdur!” sözleri eşlik ediyordu. Azerbaycan Başsavcılığı ise Çiftçi dâhil çeşitli kişilerin sosyal medyada paylaştığı içeriklerin darbe, zor kullanma ve dinî nefret çağrıları içerdiğini ileri sürdü.

Başsavcılık açıklamasında, 21 Eylül tarihli okul üniforması kararından sonra dinî radikalizm içerikli materyallerin tekrar yayımlandığının tespit edildiği belirtildi. Kurum, bu materyaller arasında yapay zekâ aracılığıyla hazırlanmış içeriklerin de bulunduğunu kaydetti. Ancak soruşturmaya dayanak gösterilen tüm paylaşımlar, deliller ve içeriklerin bağlamı kamuya açık biçimde açıklanmış değil. Bu nedenle savcılığın suçlamaları, yargı kararıyla kesinleşmiş olgular olarak değil, devam eden soruşturmadaki iddialar olarak aktarılmalı.

Çiftçi özür diledi, suçlamaları kabul etmedi

Çiftçi, hakkında soruşturma başlatıldığı ve uluslararası arama kararı çıkarıldığı duyurulduktan sonra Azerbaycan devleti ve halkından özür diledi. Paylaşımının kırgınlık yarattığını, kullandığı ifadelerin maksadını aştığını söyledi. Bununla birlikte, Azerbaycan’ın içişlerine müdahale etmek, halkı devlete karşı kışkırtmak veya anayasal düzeni zorla değiştirmek gibi bir amacı olmadığını belirtti. Çiftçi, kendisine yöneltilen suçlamaları kabul etmediğini, tartışma yaratan içeriği kaldırdığını ve bundan sonra daha dikkatli olacağını açıkladı.

Uluslararası arama kararı ve kırmızı bülten ayrımı

Azerbaycan Başsavcılığı, Çiftçi hakkında uluslararası arama ilan edildiğini ve Türkiye’ye adli yardımlaşma talebi gönderildiğini bildirdi. Açıklamada, Interpol tarafından kırmızı bülten çıkarıldığına ilişkin bir bilgi yer almıyor. Interpol’e göre kırmızı bülten, uluslararası tutuklama emri değildir; üye ülkelere bir kişinin bulunması ve iade süreci beklenirken geçici olarak yakalanması için yapılan bir taleptir. Bu nedenle mevcut açık kaynaklara dayanarak Çiftçi hakkında Interpol kırmızı bülteni çıkarıldığını kesin biçimde söylemek mümkün değil.

Haber analizi: Hukukî dosya, siyasi gerilimle aynı anda büyüyor

Çiftçi hakkındaki soruşturma, yalnızca bir sosyal medya paylaşımı üzerinden yürüyen ceza dosyası olarak ele alınamaz. Süreç, Azerbaycan’da okul kıyafetleri ve laiklik tartışmasının büyüdüğü; Türkiye’den gelen eleştirilerin Bakü’de içişlerine müdahale olarak karşılandığı bir dönemde başladı. Bu zamanlama, soruşturmanın iki ülke arasındaki siyasi tartışmadan bağımsız okunmasını güçleştiriyor. Ancak zamanlama tek başına soruşturmanın siyasi saikle açıldığını da kanıtlamaz.

Dosyanın hukuki ağırlığı, savcılığın kullandığı suçlamalarda yatıyor. İktidarı zorla ele geçirmeye çağrı ve dinî nefret suçlamaları ağır nitelikte. Bunların sağlıklı biçimde değerlendirilebilmesi için soruşturmanın dayandığı içeriklerin tamamının, bağlamıyla birlikte ortaya konması; paylaşımın kime yöneldiğinin ve şiddete çağrı içerip içermediğinin bağımsız biçimde incelenmesi gerekir. Şu aşamada kamuoyu, savcılığın genel açıklamasını biliyor; fakat delil dosyasının tamamına erişemiyor.

Çiftçi’nin özür açıklaması da iki ayrı unsur taşıyor: Azerbaycan devleti ve halkından özür diliyor, fakat suçlamaları kabul etmiyor. Dolayısıyla özür, tek başına suç ikrarı olarak yorumlanamaz. Öte yandan, Aliyev’i hedef alan ve devrilme çağrısı olarak anlaşılabilecek sözler, siyasi eleştiri sınırları ve şiddete teşvik iddiası bakımından ciddi bir incelemeyi gerektiriyor.

Dosyanın bundan sonraki aşamasında iki nokta belirleyici olacak: Azerbaycan makamlarının uluslararası arama kararının hangi hukukî mekanizma üzerinden işletileceği ve Türkiye’nin adli yardımlaşma talebine nasıl karşılık vereceği. Ayrıca “uluslararası arama” ifadesi ile Interpol kırmızı bülteni birbirine karıştırılmamalı. Mevcut resmî açıklama, uluslararası arama ve Türkiye’ye adli yardım talebini doğruluyor; Interpol kırmızı bültenini doğrulamıyor.

Haber hükmü: Soruşturmanın açıldığı, üç ceza maddesinin uygulandığı ve Çiftçi hakkında uluslararası arama kararı duyurulduğu resmî açıklamayla doğrulanıyor. Suçlamaların doğruluğu ise yargılama ve delillerin incelenmesi tamamlanmadan kesinleşmiş sayılamaz. Başörtüsü tartışması ile soruşturmanın zamanlaması arasındaki bağ haber değeri taşıyor; fakat bu bağ, tek başına siyasi saik veya hukuka aykırılık kanıtı değildir.