Savaşın Gölgesinde Vatandaşlıktan Dışlanma: İran’ın Diasporaya Yönelik Yeni Baskı Stratejisi

İran-İsrail-ABD savaşı sahada devam ederken, İran rejiminin yalnızca askeri değil, toplumsal ve siyasal alanlarda da yeni bir baskı dalgası başlattığı görülüyor. IranWire’ın aktardığı bilgilere göre, İran’ın yurt dışındaki diplomatik temsilcilikleri bazı vatandaşlara yönelik konsolosluk hizmetlerini sistematik biçimde kısıtlamaya başladı. Bu durum, savaşın etkilerinin artık sınırların ötesine geçtiğini ve doğrudan diaspora alanına taşındığını ortaya koyuyor.

Habere göre Türkiye, İtalya, İspanya ve Malezya gibi ülkelerde yaşayan bazı İran vatandaşlarının pasaport yenileme ve diğer temel konsolosluk işlemleri reddediliyor. Özellikle Roma’daki İran Büyükelçiliği’ne başvuran bir kişinin, kendisine “tüm konsolosluk hizmetlerinden mahrum bırakıldığı” bilgisinin verilmesi, bu uygulamanın münferit değil, daha geniş bir politikanın parçası olduğunu gösteriyor. Üstelik bu durum sadece geçmişte protestolara katılmış kişilerle sınırlı değil; herhangi bir siyasi kaydı bulunmayan bireylerin de benzer engellerle karşılaştığı ifade ediliyor.

Bu gelişme, İran’ın kendi hukuk düzeniyle açık bir çelişki oluşturuyor. Zira yürürlükteki konsolosluk yönetmeliklerine göre, yurt dışındaki temsilciliklerin vatandaşlara pasaport işlemleri başta olmak üzere kimlik ve hukuki koruma hizmetleri sunması zorunlu. Bu hizmetlerin keyfi şekilde engellenmesi, meselenin idari bir aksaklık değil, doğrudan siyasi bir tercih olduğunu ortaya koyuyor. Başka bir ifadeyle, vatandaşlık hakkı hukuki bir statü olmaktan çıkarılarak siyasi sadakat kriterine bağlanıyor.

Savaşın ilk günlerinde İran yargı organlarının diaspora muhaliflerine yönelik “vatandaşlıktan çıkarma” tehdidinde bulunması, bugün yaşananlarla birlikte daha anlamlı hale geliyor. Konsolosluk hizmetlerinin kesilmesi, resmi bir vatandaşlıktan çıkarma işlemi olmasa da, fiiliyatta benzer sonuçlar doğuruyor. Pasaportunu yenileyemeyen, kimlik işlemlerini gerçekleştiremeyen bir birey için vatandaşlık, hukuki bir bağ olmaktan çıkıp sembolik bir kimliğe dönüşüyor.

Bu tablo, İran’ın savaş sürecinde sadece dış tehditlere karşı değil, kendi vatandaşlarına karşı da güvenlikçi bir yaklaşımı derinleştirdiğini gösteriyor. Diasporanın kontrol altına alınması, muhalif ağların zayıflatılması ve uluslararası alanda oluşabilecek siyasi baskının önlenmesi bu politikanın temel hedefleri arasında yer alıyor. Ancak bu strateji, kısa vadede kontrol sağlasa da uzun vadede rejimin kendi toplumsal tabanını aşındırma riskini beraberinde getiriyor.

Sonuç olarak, IranWire’ın ortaya koyduğu bu veriler, savaşın artık yalnızca askeri cephelerde yürütülmediğini açıkça gösteriyor. İran rejimi, vatandaşlık haklarını bir baskı aracına dönüştürerek yeni bir cephe açmış durumda. Bu cephe, sınırların dışında; kimlik, aidiyet ve temel haklar üzerinden şekilleniyor. Ve bu durum, savaşın en az askeri çatışmalar kadar derin ve kalıcı sonuçlar doğurabileceğini işaret ediyor.