İran Ekseninde Yeni Fay Hatları: ABD–İsrail Baskısı, Medya Savaşları ve Türkiye’nin Sessiz Hazırlığı

ABD ve İsrail’in İran’a yönelik askeri ve siyasi baskıyı artırma ihtimali, artık yalnızca diplomatik kulislerde değil, açık stratejik senaryolar düzeyinde ele alınmaktadır. İran’daki toplumsal huzursuzluklar ve protesto dalgalarıyla eş zamanlı ilerleyen bu baskı süreci, iç kırılganlıklar ile dış müdahale ihtimallerini giderek iç içe geçirmektedir.

Ortaya çıkan tablo, klasik bir “rejim baskısı” sürecinden ziyade; çok katmanlı, bölgesel ölçekte bir yeniden konumlanma sürecine işaret etmektedir.

Medya Alanı: Savaşın Görünmeyen Cephesi

Askeri ve diplomatik hazırlıkların yanı sıra medya alanı da İran ekseninde kritik bir mücadele sahasına dönüşmüş durumda. İsrail, özellikle İran muhalefetine hitap eden Farsça yayın yapan ağlar üzerinden kamuoyu algısını şekillendirmeyi hedeflemektedir. Bu çerçevede monarşist–Pehlevi çizgisinin öne çıkarılması tesadüf değildir.

İsrail açısından bu akım, ideolojik derinliği sınırlı; ancak dış destekle hızlı biçimde mobilize edilebilecek işlevsel bir araç olarak değerlendirilmektedir.

Türkiye ise medya sahasında daha farklı bir strateji izlemektedir. CNN Türk başta olmak üzere Türkçe yayın yapan ve İran’ın kuzeybatısındaki Türk nüfus ile kısmen Kürt bölgelerinde izlenen kanallar üzerinden daha dengeli fakat süreklilik arz eden bir etki alanı oluşturulmaktadır. Bu yaklaşım, doğrudan rejim değişimini teşvik etmekten çok, olası kriz senaryolarında Türkiye’nin manevra alanını genişletmeye yönelik uzun vadeli bir hazırlık olarak okunmaktadır.

İsrail’in Tercihi: Net Ama Dar Bir Perspektif

Mevcut göstergeler, İsrail’in İran denkleminde büyük ölçüde Pehlevi yanlısı bir pozisyona angaje olduğunu ortaya koymaktadır. Bu tercih, İsrail’in İran sonrası dönemi merkeziyetçi, Batı’ya bağımlı ve güvenlik öncelikli bir yapı üzerinden kurgulamak istediğine işaret etmektedir.

Kürt aktörlere yönelik yaklaşım ise stratejik derinlikten ziyade, daha çok taktik ve araçsal düzeyde kalmaktadır. Bu durum, İran’ın çok etnili ve çok katmanlı toplumsal yapısının uzun vadeli ve sürdürülebilir bir siyasi modele dönüştürülmesinden ziyade, kısa vadeli güvenlik kazanımlarına odaklanıldığını göstermektedir.

Türkiye’nin Hesabı: Rejimden Ziyade Coğrafya

Ankara’nın mevcut aşamada İran’daki düzenin devamından yana bir tutum sergilemesi, ideolojik yakınlıktan çok; bölgesel istikrar ve sınır güvenliği kaygılarıyla açıklanmalıdır. Ancak bu durum, olası bir dış müdahale veya rejim çöküşü senaryosunda Türkiye’nin pasif kalacağı anlamına gelmemektedir.

Aksine, güçlü emareler Türkiye’nin böyle bir tabloda İran’ın kuzeybatısında bir tampon bölge oluşturma seçeneğini ciddi biçimde değerlendirdiğini göstermektedir. Bu stratejinin temel hedefi, milyonları bulabilecek olası mülteci dalgalarının Türkiye sınırlarına yönelmesini engellemek ve sınır hattındaki güvenlik boşluğunu kontrol altında tutmaktır.

Türkiye’nin Türk nüfus ve yerel dengelere yönelik ilgisi de bu bağlamda, kimlik temelli romantik bir yaklaşım değil; doğrudan jeopolitik bir zorunluluk olarak değerlendirilmektedir.

Güney Azerbaycan Hareketi İçin Kritik Eşik

Bu karmaşık tabloda Güney Azerbaycan milli hareketi ve Azerbaycan’ın vatansever güçleri açısından en hayati mesele, farklı senaryolara hazırlıklı olmaktır. Dış aktörler tarafından sunulan hiçbir proje, Azerbaycan Türklerinin ulusal çıkarlarını somut ve kalıcı biçimde güvence altına almıyorsa, sorgusuz desteklenmemelidir.

Duygusal reflekslerle hareket etmek ya da herhangi bir dış gücü “kurtarıcı” olarak görmek, kısa vadeli kazanımlar uğruna uzun vadeli kayıplara yol açabilir. Bu nedenle temel ilke nettir: bağımsız çıkar tanımı, iç bütünlük ve stratejik akıl.

Sonuç: Akıl, Sabır ve Bağımsız Hat

İran merkezli gelişmeler, bölgenin yalnızca askeri değil; siyasi ve toplumsal haritasını da yeniden şekillendirme potansiyeli taşımaktadır. Bu süreçte kazananlar, sahadaki gürültüye kapılanlar değil; uzun vadeli düşünebilen, kendi ulusal çıkarlarını bağımsız biçimde tanımlayabilen ve çoklu senaryolara hazırlık yapan aktörler olacaktır.

Güney Azerbaycan açısından tarihsel sorumluluk tam olarak bu noktada başlamaktadır.

Araştırmacı, Gazeteci: Mesut HARAY