Maskalar Düşəndə: Təbrizdə Yazıçı Maskası Altında Kimlər Gəzirdi?

Araşdırmacı, Yazar: Mesut HARAY

İllər öncədən Həmid Herisçinin İran rejimi ilə münasibətləri barədə şübhələr və suallar ortaya çıxmışdı. Onun Təbriz mərkəzli ittilaat çevrələri ilə görüşləri, həmin şəxslərlə müsahibələr aparması və müxtəlif platformalarda səsləndirdiyi fikirlər bu sualları daha da gücləndirmişdi.

Herisçi açıq şəkildə fars dilini “dünya dili” kimi təqdim edir, gələcək əsərlərini yalnız farsca yazmağı düşündüyünü bildirirdi. Daha da ağır olan isə türkcə – onun ifadəsi ilə “Azərbaycan dili” – haqqında söylədiyi sözlər idi. O, bu dili “kənd dili” kimi təqdim etmişdi.

Eyni zamanda İranı “çox demokratik bir ölkə” kimi təsvir edir, müxtəlif etnik və məzhəb qruplarının guya rahat şəkildə yaşadığını iddia edirdi. Halbuki bu fikirlər İran rejiminin illərdir təkrarladığı təbliğatdan başqa bir şey deyil. Reallıq isə bunun tam əksidir.

Ən böyük paradoks isə budur: özünü Güney Azərbaycan mənşəli bir ailəyə aid etdiyini deyən birinin, məhz həmin millətin kimliyini və problemlərini inkar etməsi. Bu inkar sadəcə şəxsi mövqe deyil; bu, İran rejiminin dilinin və siyasi təbliğatının təkrarıdır.

Aylar öncə bu mövzunu açıq şəkildə yazmışdım. Haray Haber arxivində həmin xəbər və araşdırma hələ də mövcuddur. O yazıda açıq şəkildə qeyd etmişdim ki, bu məsələ sadə bir fikir ayrılığı deyil – bu, planlı bir ajandanın izlərini daşıyır.

Bu gün də eyni sualı yenidən vermək məcburiyyətindəyik:

Bu şəxs əslində kimə xidmət edir?

Mən farsdilli mənbələrdən topladığım məlumatlar əsasında geniş bir araşdırma dosyası hazırlamış və onu Azərbaycanın müxtəlif yetkili şəxslərinə təqdim etmişdim. Lazım gələrsə, həmin məlumatları və adları açıqlamaqdan da çəkinməyəcəyimi açıq şəkildə bəyan etmişəm.

Ortada çox ciddi suallar var. Təbrizə “ata evi”, “maliyyə məsələləri” kimi bəhanələrlə gedildiyi söylənilir. Lakin bölgədə bu səfərlərin arxa planı barədə dolaşan məlumatlar tam fərqli mənzərə göstərir. Bu iddialara görə həmin səfərlər sadəcə şəxsi işlərlə bağlı deyil; həm də məlumat toplamaq və müəyyən dairələrə ötürmək məqsədi daşıyır.

Son günlərdə Azərbaycan Yazıçılar Birliyinin Güney Azərbaycan bölməsi ilə bağlı yaşanan hadisələr də bu məsələnin nə qədər ciddi olduğunu göstərdi.

Bir neçə gün əvvəl mən yenidən həmin qrupun siyahısına əlavə olundum. Halbuki əvvəldən açıq şəkildə bildirmişdim ki, mənim adım belə bir siyahıda olmamalıdır. Çünki bu qurumda İran rejiminin ajandası ilə hərəkət edən şəxslərlə eyni platformada görünmək mənim üçün qəbul edilməzdir.

Bu məsələ ilə bağlı Sabir Rüstəmxanlı və Pərvanə Məmmədli ilə görüntülü danışıq da baş tutdu. Orada da açıq şəkildə bildirdim ki, belə bir şəxs həmin qurumda qalarsa, mənim orada olmağım mümkün deyil.

Bu, sadəcə şəxsi mövqe deyil. Bu, Güney Azərbaycan ədəbiyyatının və milli mübarizəsinin şərəf məsələsidir.

Təəssüf ki, bu məsələdə çox az insan açıq mövqe göstərdi. Güney Azərbaycanlı şair Ümid Nəccari bu mövqeni dəstəkləyən nadir insanlardan biri oldu. Digərlərinin isə səsi çıxmadı.

Ən ağrılı tərəf də budur.

Yazar susanda, söz ölür.
Yazar qorxanda, həqiqət qaranlıqda qalır.

Bu gün bəzi yazıçılarımızın dili susur, gözü isə həqiqəti görmək istəmir. Belə bir durumda Yazıçılar Birliyinin formal mövcudluğu heç bir məna daşımır.

Susan yazıçının yazdığı mətn isə ədəbiyyat deyil – fəlakətdir.

Bu səbəbdən Azərbaycan Yazıçılar Birliyinin bugünkü vəziyyəti də ciddi suallar doğurur. On illərdir eyni rəhbərlik altında fəaliyyət göstərən bu qurum artıq yeni düşüncəyə, yeni enerjiyə və yeni bir istiqamətə ehtiyac duyur.

Əgər bir qurum həqiqət qarşısında susursa, o qurum artıq öz missiyasını itirmiş sayılır.

Bu gün Azərbaycan ədəbiyyatı yeni bir nəfəsə, yeni bir ruh və yeni bir cəsarətə ehtiyac duyur.

Çünki tarix bir şeyi çox yaxşı sübut edib:

Qorxaq qələm azad millətin ədəbiyyatını yaza bilməz.