İran Rejimi Güney Azerbaycanlı Siyasi Aktivistlere Yönelik Tutuklamaları Tırmandırıyor

İran’da Güney Azerbaycanlı siyasi ve sivil aktivistlere yönelik baskılar artarak devam ediyor. İnsan hakları kaynaklarına göre Tebriz, Culfa, Kazvin ve Firuzabad başta olmak üzere birçok kentte çok sayıda aktivist keyfi gözaltı, işkence iddiaları ve hukuksuz yargı süreçleriyle karşı karşıya.

İnsan hakları kaynaklarının aktardığına göre, Azerbaycanlı sivil aktivist Araz Aman, Ocak 2026’nın ilk günlerinde yeniden Tahran’daki Evin Cezaevi’nin 209. koğuşuna sevk edildi. Ailesine yakın kaynaklar, bu transferin darp, yoğun psikolojik baskı ve yeni dosya hazırlıkları eşliğinde gerçekleştiğini bildiriyor. Sağlık durumu ile avukat ve aileye erişim hakkına ilişkin endişeler artmış durumda.

Peyman Kerimpor, Tebriz 15. Sulh ve Uzlaşma Konseyi tarafından Ocak 2026 tarihli duruşma için çağrıldı. Kerimpor, daha önce Tebriz Devrim Mahkemesi tarafından “ülke güvenliğine karşı toplantı ve örgütlenme”, “rejim aleyhine propaganda” ve “kutsallara hakaret” suçlamalarıyla toplam 2 yıl 5 ay hapis cezasına çarptırılmış; cezasını tamamladıktan sonra 2 yıl yurt dışı yasağına maruz bırakılmıştı. Ayrıca Aralık 2022’de sosyal medya paylaşımları gerekçesiyle 4 ay hapis cezası almıştı.

İbrahim Asmani, gözaltında ikinci ayına girdi. Asmani, 3 Aralık 2025’te Tebriz’de istihbarat güçleri tarafından mahkeme kararı olmaksızın gözaltına alındı. Yaklaşık üç hafta sonra, 23 Aralık 2025’te, Tebriz Merkez Cezaevi’ne sevk edildi. Savcılık makamı, kefaletle tahliye taleplerini reddederken, ailesine gözaltı gerekçesine dair net bilgi verilmedi.

Fars eyaletinin Firuzabad kentinde 2 Ocak 2026 gecesi yaşanan protestolarda onlarca kişi gözaltına alındı. Gözaltına alınanlar arasında Kaşkay Türklerinden Danyal Teymuri, Muhammed Şeyhi ve Mehrşad Gaffari bulunuyor. Gözaltına alınanların nerede tutulduğuna dair resmi açıklama yapılmadı.

Tebriz’de 4 Ocak 2026’da, Azerbaycanlı aktivist Rahman Azermirad, evine yapılan baskınla darp edilerek gözaltına alındı. Ailesiyle yaptığı birkaç saniyelik telefon görüşmesinde istihbarat nezaretinde olduğunu belirten Azermirad’dan o tarihten bu yana haber alınamadı.

Azerbaycan İnsan Hakları Derneği (ARK), 2 Ocak 2026’da Kazvin’de düzenlenen protestolarda Seyyid Mehdi Murtazavi’nin gözaltına alındığını duyurdu. Ailesi, Murtazavi’nin tutulduğu yer ve hukuki durumu hakkında bilgi alamıyor. Protestoların 3 Ocak 2026 gecesi de sürdüğü bildirildi.

Aynı gün, Yuruş Mehrali Beyglu da Culfa kentinde güvenlik güçleri tarafından gözaltına alındı. Gözaltı gerekçesi ve tutulduğu yer açıklanmadı.

İnsan hakları örgütleri, gözaltıların gizlenmesi, aile ve avukata erişimin engellenmesi ve keyfi tutuklamaların İran’ın uluslararası yükümlülükleriyle açıkça çeliştiğini vurguluyor.