Özgürlüğün Şartı Olmaz! Viyana ve Toronto’da “Sadakat Dayatması” Alarmı

Gazeteci, Yazar: Teoman ŞAHİN

Özgürlük koşula bağlandığı an, adı özgürlük olmaktan çıkar.

Düşünce denetimi her zaman mahkeme salonlarında, işkence odalarında ya da karanlık zindanlarda başlamaz. Bazen bir cep telefonu kamerasıyla gelir. Bazen bir mikrofonla. Bazen de kalabalığın ortasında sorulan tek bir soruyla: “Bizimle misin, değil misin?”

Tarih bu sahneyi defalarca gördü.
Spanish Inquisition inancı kamusal teşhire dönüştürdü.
Joseph McCarthy sadakat talep ederek “bizden olan” ile “öteki” arasındaki çizgiyi kalınlaştırdı.
Nazi Germany döneminde tarafsızlık bile güvenli değildi; bir işaret vermek zorundaydınız.

Bugün biçimler değişmiş olabilir. Mantık ise fazlasıyla tanıdık.

Son günlerde Vienna ve Toronto’dan yayılan videolar kamuoyunda tartışma yarattı. Görüntülerde bazı siyasi aktivist grupların İranlı işletmelere giderek belirli bir sembol ya da görseli asmalarını talep ettiği görülüyor. Tekrarlanan cümle kısa ama ağır: “Yarın geri döneceğiz.”

Mesele yalnızca sözlü baskıyla sınırlı değil. Toronto’da fiziksel gerilim yaşandığına dair görüntüler de paylaşıldı. Azerbaycanlı sivil aktivist Yashar Hakkakpour’a ve bir Kürt minibüs şoförüne yönelik saldırı iddiaları, tartışmayı daha hassas bir noktaya taşıdı. Çünkü burada çizgi bulanıklaşıyor: Siyasi talep nerede biter, bireyin güvenliğine müdahale nerede başlar?

Şikâyetlerin ardından LPD Wien açıklama yaparak başvuruların alındığını ve hukuki sürecin sürdüğünü duyurdu. Bu önemli bir fark. Devlet eliyle yürüyen sistematik bir baskıdan söz edilmiyor ve hukuki başvuru yolu açık.

Ancak tartışmanın özü başka bir yerde: Kamusal sadakat gösterisi talebi. Siyasete girmek istemeyen, yalnızca işini yapmak isteyen insanlara “tarafını göster” baskısı uygulanması.

Bu noktada gözler doğal olarak muhalif liderlik pozisyonundaki isimlere çevriliyor. Şu ana kadar Reza Pahlavi ya da çevresinden bu spesifik olaylara dair açık bir tutum gelmiş değil. Siyasette boşluk uzun sürmez. Açıklama olmazsa yorum büyür. Sessizlik, destek olarak da okunur; mesafe olarak da.

Fakat kişilerden bağımsız bir ilke var:
Demokrasi, tarafsız kalma hakkını da koruduğu ölçüde anlamlıdır. Eğer güvenlik ve saygı, bir sembol asmaya ya da bir bağlılık beyanına bağlanıyorsa, orada özgür tercih değil, kolektif baskı vardır.

Bu vakaların sayısı sınırlı olabilir. Niyetler farklı olabilir. Ama tarih bize şunu öğretir: Zorunluluk çoğu zaman küçük taleplerle başlar ve zamanla normalleşir.

Bugün mahalle esnafı baskı altına alınıyorsa, yarın sıranın kime geleceğini kim garanti edebilir?

Demokrasi, itirazın da sessizliğin de bedelsiz olduğu yerde başlar. Onun dışındaki her isimlendirme, içeriği değiştirmez.

Tarihin en tehlikeli başlangıçları küçük görünür. Sonra herkes aynı soruyu sorar: Nerede yanlış yaptık?